کالابرگ در برابر موج گرانی؛ دولت به دنبال افزایش اعتبار برای دهکهای هدف
افزایش ۶۸ درصدی قیمت کالاهای مشمول کالابرگ، دولت را به سمت بازنگری در اعتبار این طرح سوق داده و حالا سناریوی افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی اعتبار برای برخی دهکها روی میز قرار گرفته است. با این حال، آنطور که وزارت رفاه میگوید، اجرای این تصمیم تنها زمانی ممکن خواهد بود که منابع آن پایدار، غیرتورمی و قابل اتکا باشد.
کالابرگ در برابر موج گرانی؛ دولت به دنبال افزایش اعتبار برای دهکهای هدف
همزمان با رشد محسوس هزینههای معیشتی، دولت در حال بررسی اصلاح اعتبار طرح کالابرگ الکترونیکی است؛ طرحی که با هدف حفظ قدرت خرید خانوارها و تأمین سبدی از کالاهای اساسی اجرا میشود. تازهترین اظهارات معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان میدهد افزایش قیمت کالاهای مشمول این طرح، فشار تازهای بر ساختار حمایتی دولت وارد کرده و حالا بحث افزایش اعتبار برای برخی گروههای هدف بهطور جدی در حال بررسی است.
یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده که قیمت سبد ۱۱ قلم کالای اساسی مشمول کالابرگ، نسبت به ابتدای اجرای طرح حدود ۶۸ درصد افزایش یافته است. همین شکاف میان اعتبار تخصیصیافته و قیمت واقعی کالاها، باعث شده وزارت تعاون در ماههای اخیر پیشنهادهای مختلفی را برای اصلاح مبلغ اعتبار کالابرگ متناسب با نرخ تورم به دولت ارائه کند.
مرحله ششم کالابرگ؛ پوشش گسترده خانوارها
به گفته معاون وزیر رفاه، مرحله ششم طرح کالابرگ الکترونیکی از ۱۵ خردادماه آغاز شده و تاکنون بیش از ۳۱ میلیون خانوار در کشور را تحت پوشش قرار داده است. همچنین در حال حاضر حدود ۸۷.۵ میلیون نفر از اعتبار این طرح استفاده میکنند و امکان بهرهمندی از این اعتبار تا پایان تیرماه فراهم است.
این آمار نشان میدهد کالابرگ دیگر یک طرح محدود یا موقت نیست، بلکه به یکی از ابزارهای اصلی سیاست حمایتی دولت در حوزه معیشت تبدیل شده است؛ ابزاری که اکنون برای حفظ کارآمدی خود، نیازمند بهروزرسانی اعتباری متناسب با سطح جدید قیمتهاست.
چرا افزایش اعتبار کالابرگ مطرح شده است؟
منطق اصلی دولت از بازنگری در اعتبار کالابرگ، حفظ قدرت خرید خانوارها و امکان تأمین همان سبد غذایی مصوب با ترکیب و وزن قبلی است. به عبارت دیگر، اگر قیمت کالاهای سبد حمایتی بالا رفته اما اعتبار طرح ثابت مانده باشد، خانوار دیگر نمیتواند همان میزان کالای قبلی را تهیه کند و در عمل، هدف اصلی طرح تضعیف میشود.
با این حال، مشکل اصلی در مسیر افزایش اعتبار، محدودیت منابع مالی است. دولت بهصراحت اعلام کرده که نمیخواهد منابع این طرح از مسیرهای پولی و تورمزا تأمین شود؛ زیرا افزایش نقدینگی میتواند فشار تازهای بر قیمتها وارد کند و عملاً اثر حمایتی طرح را خنثی کند.
به همین دلیل، جلسات مشترکی میان این نهادها در حال برگزاری است:
- سازمان برنامه و بودجه
- بانک مرکزی
- وزارت اقتصاد
- وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
هدف این جلسات، یافتن منابعی است که هم اجرای طرح را ممکن کند و هم به افزایش تورم منجر نشود.
سناریوی افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی اعتبار
بر اساس توضیحات معاون رفاه، یکی از سناریوهای مورد بررسی، افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی اعتبار کالابرگ برای برخی دهکهاست. اما این افزایش برای همه گروهها یکسان نخواهد بود.
در سناریوی پیشنهادی:
خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی مانند
- کمیته امداد
- سازمان بهزیستی
احتمالاً از افزایش بیشتری برخوردار میشوند.
برای سایر دهکها، یا افزایش اعتبار محدودتر خواهد بود، یا ممکن است شرایط فعلی حفظ شود.
این رویکرد نشان میدهد دولت قصد دارد منابع محدود خود را بهصورت هدفمندتر هزینه کند و اولویت را به خانوارهایی بدهد که سطح آسیبپذیری بیشتری دارند.
وضعیت یارانه نقدی؛ فعلاً خبری از حذف گسترده نیست
اندایش در بخش دیگری از اظهارات خود به موضوع یارانهها نیز پرداخت و تأکید کرد که در حال حاضر برنامه جدیدی برای حذف گسترده یارانهبگیران وجود ندارد. بر اساس اعلام او، در حال حاضر حدود ۷۱.۵ میلیون نفر همچنان یارانه نقدی دریافت میکنند.
این اظهارنظر از آن جهت مهم است که در ماههای اخیر، گمانهزنیهایی درباره بازبینی فهرست یارانهبگیران و احتمال حذف برخی گروهها مطرح شده بود. اما موضع فعلی وزارت رفاه نشان میدهد دولت دستکم در مقطع کنونی، تمرکز خود را بر تداوم حمایت و اصلاح ابزارهای موجود گذاشته، نه کاهش دامنه مشمولان.
جدول خلاصه وضعیت کالابرگ و سناریوهای جدید
| محور | جزئیات |
|---|---|
| میزان افزایش قیمت کالاهای مشمول | ۶۸ درصد |
| تعداد اقلام سبد کالابرگ | ۱۱ قلم کالای اساسی |
| زمان آغاز مرحله ششم | ۱۵ خرداد |
| تعداد خانوارهای تحت پوشش | بیش از ۳۱ میلیون خانوار |
| تعداد استفادهکنندگان | حدود ۸۷.۵ میلیون نفر |
| مهلت استفاده از اعتبار فعلی | تا پایان تیرماه |
| سناریوی در حال بررسی | افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی اعتبار |
| گروههای دارای اولویت | خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی |
| شرط اجرای افزایش اعتبار | تأمین منابع پایدار و غیرتورمی |
| وضعیت حذف یارانهها | فعلاً برنامه جدیدی برای حذف گسترده وجود ندارد |
| تعداد دریافتکنندگان یارانه نقدی | حدود ۷۱.۵ میلیون نفر |
نکات کلیدی
- قیمت کالاهای مشمول کالابرگ از ابتدای اجرای طرح ۶۸ درصد افزایش یافته است.
- دولت در حال بررسی افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی اعتبار کالابرگ برای برخی دهکهاست.
- اولویت افزایش اعتبار، احتمالاً با خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی خواهد بود.
- مرحله ششم طرح از ۱۵ خرداد آغاز شده و بیش از ۳۱ میلیون خانوار را پوشش داده است.
- حدود ۸۷.۵ میلیون نفر در حال استفاده از اعتبار کالابرگ هستند.
- تصمیم نهایی منوط به تأمین منابع پایدار و غیرتورمی است.
- فعلاً برنامهای برای حذف گسترده یارانهبگیران وجود ندارد.
زاویه تازه: چالش اصلی، فقط افزایش اعتبار نیست
مسئله کالابرگ فقط این نیست که اعتبار آن بالا برود یا نه؛ چالش واقعی این است که حمایت معیشتی بدون ایجاد تورم جدید چگونه ممکن است. اگر دولت برای جبران گرانی، منابعی ناپایدار یا پولی وارد اقتصاد کند، همان حمایتی که امروز به خانوار میرسد، فردا با رشد دوباره قیمتها از بین میرود. به همین دلیل، ارزش واقعی تصمیم دولت نه در عدد افزایش اعتبار، بلکه در شیوه تأمین منابع آن نهفته است.
جمعبندی
افزایش شدید قیمت کالاهای اساسی، دولت را ناچار کرده درباره تقویت اعتبار کالابرگ تجدیدنظر کند و حالا سناریوی افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی برای برخی دهکها بهطور جدی مطرح است. با این حال، دولت تلاش میکند این حمایت را بدون دامن زدن به تورم اجرا کند؛ موضوعی که تصمیم نهایی را به تأمین منابع پایدار و غیرتورمی گره زده است. در نتیجه، آینده کالابرگ بیش از هر چیز به این بستگی دارد که دولت چگونه میان حفظ قدرت خرید مردم و کنترل فشارهای تورمی تعادل برقرار کند.
