چرا دهکبندی اقتصادی جنجالی شد؟ | ماجرای وام ۲۰۰ میلیونی و حذف کالابرگ یک شهروند
در حالی که دولت از افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیک فقط برای دهکهای پایین درآمدی خبر میدهد، انتقادها نسبت به خطاهای فاحش در سیستم دهکبندی خانوارها شدت گرفته است. ماجرای یک شهروند نمونۀ عینی این آشفتگی است.
📉 یک وام بانکی، جهش از دهک ۳ به ۸!
یکی از شهروندان در گفتوگویی، گلایهاش را اینطور مطرح کرد: «با هزار زحمت ۲۰۰ میلیون تومان وام گرفتم تا بدهیها و اقساطم را پرداخت کنم، اما واریز و برداشت همین پول بهعنوان ۴۰۰ میلیون تومان گردش حساب ثبت شده و دهک درآمدی من را از ۳ به ۸ افزایش دادهاند.»
این فرد که پیشتر جزو دهکهای متوسط (مشمول دریافت یارانه) بود، حالا به دلیل این گردش مالی، در ردیف دهکهای پردرآمد قرار گرفته و از حمایتهای معیشتی حذف شده است.
🔄 چرخش در موضعگیری دولت: دهکها دوباره ملاک شدند
نکتۀ جالب توجه، تغییر رویکرد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است. سال گذشته، وزیر کار در پاسخ به تذکرات نمایندگان مجلس و شخص محمدباقر قالیباف، صراحتاً اعلام کرده بود که «دهکها مبنای پرداخت کالابرگ نخواهند بود.»
اما اکنون، معاون وزیر میگوید با توجه به محدودیت منابع مالی دولت، امکان افزایش اعتبار کالابرگ برای همۀ دهکها وجود ندارد و این افزایش صرفاً به دهکهای پایین و خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی (کمیته امداد و بهزیستی) تعلق میگیرد.
💸 پیشنهاد مجلس: راهی برای تأمین مالی کالابرگ همگانی
این در حالی است که میثم ظهوریان، عضو هیئترئیسه مجلس و دبیر کمیسیون اقتصادی، از بررسی سناریوهای مختلف در دولت خبر میدهد و میگوید: «سناریوهای افزایش ۲۵، ۵۰ و حتی ۱۰۰ درصدی اعتبار کالابرگ بررسی شده، اما سازمان برنامه و بودجه با آن موافقت نمیکند.»
ظهوریان راهکاری جایگزین ارائه میدهد: اگر منابع مالی کالابرگ از محل مابهالتفاوت ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی و نرخ حواله رسمی فعلی بانک مرکزی تأمین شود، میتوان حدود ۳۰۰ هزار تومان به اعتبار کالابرگ تمام مردم اضافه کرد، بدون آنکه فشار مضاعفی به بودجه وارد شود.
🎯 اصل مشکل: دادههای نادرست، تصمیمگیری غلط
گلایۀ شهروند مذکور نشان میدهد که گردش مالی ناشی از دریافت و بازپرداخت وام، به اشتباه بهعنوان درآمد بالا شناسایی میشود و این خطای سیستمی، خانوارهایی را که نیاز واقعی دارند، از دریافت حمایت محروم میکند. این چالش زمانی پررنگتر میشود که افزایش اعتبار کالابرگ صرفاً به دهکهای پایین محدود شود و سامانه دهکبندی نیز همین افراد را نادرست شناسایی کرده باشد.
