ایران و ایده درآمدزایی از خدمات تنگه هرمز

ایران در حال بررسی طرحی است که بر اساس آن، در ازای ارائه مجموعه‌ای از خدمات دریایی در تنگه هرمز هزینه دریافت شود؛ طرحی که در صورت اجرا می‌تواند درآمدی قابل توجه برای کشورهای مشارکت‌کننده ایجاد کند و جایگاه تهران را در مدیریت یکی از حساس‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان پررنگ‌تر سازد.

به نقل از وال‌استریت ژورنال، برآوردهای ایران نشان می‌دهد خدماتی مانند تأمین امنیت دریایی، ارتقای ایمنی کشتیرانی و حفاظت از محیط زیست دریایی در تنگه هرمز می‌تواند سالانه تا حدود ۴۰ میلیارد دلار درآمد برای کشورهای مشارکت‌کننده به همراه داشته باشد. تهران همچنین پیشنهاد کرده است کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز به این سازوکار بپیوندند و در منافع مالی آن سهیم شوند.

ایران برای توجیه این ایده به نمونه ترکیه در تنگه داردانل اشاره می‌کند؛ جایی که کشتی‌های عبوری برای استفاده از این مسیر، مبالغی تحت عنوان عوارض مرتبط با نظام موسوم به «فرانک طلایی» پرداخت می‌کنند. از نگاه تهران، چنین تجربه‌ای می‌تواند الگویی برای طراحی یک سازوکار مالی مشابه در تنگه هرمز باشد.

با این حال، این طرح با مخالفت‌هایی روبه‌رو شده است. آمریکا، عمان و برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس معتقدند تنگه هرمز یک آبراه بین‌المللی است و عبور و مرور کشتی‌ها در آن باید آزاد باقی بماند. مخالفان می‌گویند دریافت عوارض یا هزینه ترانزیتی می‌تواند با اصل آزادی کشتیرانی در آبراه‌های بین‌المللی در تعارض قرار گیرد.

نکات کلیدی طرح

جمع‌بندی

طرح ایران برای دریافت هزینه در ازای خدمات مرتبط با تنگه هرمز، تلاشی برای تبدیل موقعیت ژئوپلیتیکی این آبراه به یک ابزار اقتصادی و مدیریتی است. با این حال، اجرای چنین ایده‌ای به دلیل حساسیت حقوقی و راهبردی تنگه هرمز، می‌تواند با چالش‌های جدی از سوی بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای روبه‌رو شود.