اشتباه تغذیهای رایج؛ چرا سیبزمینی هرگز جای غلات را نمیگیرد؟

سیبزمینی یکی از محبوبترین و مغذیترین مواد غذایی دنیاست، اما آیا میتواند جای غلات را در رژیم غذایی بگیرد؟ پژوهشهای جدید نشان میدهد این جایگزینی ساده، ممکن است بدن را با کمبود چند ماده حیاتی روبهرو کند.
سیبزمینی سفید سالهاست که بهعنوان منبعی غنی از کربوهیدراتهای پیچیده، پتاسیم، فیبر و برخی ویتامینهای مهم مانند B6 و C شناخته میشود. یک سیبزمینی متوسط میتواند بخش قابلتوجهی از نیاز روزانه بدن به پتاسیم را تأمین کند؛ مادهای که کمبود آن در بسیاری از افراد دیده میشود. همین موضوع باعث شده برخی تصور کنند سیبزمینی میتواند جایگزین غلات در رژیم غذایی شود، اما یافتههای علمی تصویر متفاوتی نشان میدهند.
پژوهشگران در بررسی الگوهای غذایی متوجه شدند که سبزیجات نشاستهای مانند سیبزمینی و غلات، اگرچه هر دو منبع انرژی هستند، اما ترکیب مواد مغذی کاملاً متفاوتی دارند. سیبزمینی در تأمین پتاسیم و ویتامین C عملکرد بسیار بهتری نسبت به غلات دارد و حتی از این نظر از غلات کامل و تصفیهشده پیشی میگیرد. با این حال، غلات – بهویژه غلات کامل و غنیشده – نقش کلیدی در تأمین آهن، فولات، کلسیم، روی و چندین ویتامین گروه B دارند.
مدلسازیهای تغذیهای نشان داد زمانی که غلات از رژیم غذایی حذف و با سیبزمینی یا سایر سبزیجات نشاستهای جایگزین میشوند، دریافت موادی مانند آهن، فولات، سلنیوم و ریبوفلاوین بهطور محسوسی کاهش مییابد. این کاهش بهویژه برای زنان جوان، سالمندان و افرادی که در معرض کمخونی یا ضعف سیستم عصبی هستند، میتواند مشکلساز شود.
از سوی دیگر، جایگزینی غلات تصفیهشده با سیبزمینی میتواند برخی مزایا مانند افزایش پتاسیم، ویتامین C و ویتامین B6 را به همراه داشته باشد، اما زمانی که غلات کامل نیز حذف شوند، افت فیبر و مواد معدنی ضروری شدت بیشتری میگیرد. همین موضوع نشان میدهد که این دو گروه غذایی از نظر تغذیهای قابلتعویض نیستند.
کمیتههای علمی حوزه تغذیه تأکید میکنند که سیبزمینی، با وجود ارزش غذایی بالا و قیمت مناسب، باید در کنار غلات مصرف شود، نه بهجای آنها. هر کدام از این گروهها خلأهای تغذیهای متفاوتی را پوشش میدهند و حذف یکی به سود دیگری، تعادل رژیم غذایی را بر هم میزند.
در نهایت، نتایج این تحقیقات تأکید میکند که یک رژیم سالم و متعادل، هم به سبزیجات نشاستهای مانند سیبزمینی نیاز دارد و هم به غلات، بهویژه غلات کامل. ترکیب درست این دو، کلید حفظ سلامت و پیشگیری از کمبود ریزمغذیهاست.